Όταν το παιδί μπορεί, αλλά δεν το κάνει

Μία διεπιστημονική προσέγγιση

Τι μπορεί να κρύβεται πίσω από την άρνηση, την αποφυγή ή την αδιαφορία

«Ξέρει να το κάνει. Το έχει κάνει στο παρελθόν, αλλά τώρα δεν θέλει.»

Αυτές είναι από τις πιο συχνές φράσεις που ακούμε από γονείς. Και εύλογα δημιουργούν απορία, θυμό ή ανησυχία. Όταν ένα παιδί μπορεί, αλλά δεν κάνει κάτι, η πρώτη σκέψη συχνά είναι ότι βαριέται, πεισμώνει ή δοκιμάζει τα όρια. Στην πραγματικότητα όμως, συνήθως συμβαίνει κάτι πιο σύνθετο.

Όταν το «δεν θέλω» κρύβει κούραση

(εργοθεραπευτική οπτική)

Ένα παιδί μπορεί να έχει κατακτήσει μια δεξιότητα, αλλά να μην μπορεί να τη χρησιμοποιεί σταθερά. Η γραφή, η ζωγραφική, το παιχνίδι με άλλα παιδιά ή ακόμη και το ντύσιμο απαιτούν:

• κινητικό συντονισμό

• οργάνωση

• αντοχή

• επεξεργασία αισθητηριακών ερεθισμάτων

  
  

Όταν αυτά κουράζουν υπερβολικά το παιδί, η αποφυγή είναι τρόπος προστασίας — όχι τεμπελιά.

Όταν το «δεν κάνω» κρύβει δυσκολία στην έκφραση

(λογοθεραπευτική οπτική)

Κάποια παιδιά ξέρουν τι θέλουν, αλλά δυσκολεύονται:

• να το πουν με λόγια

• να οργανώσουν τη σκέψη τους

• να απαντήσουν γρήγορα

  
  

Έτσι, αντί να προσπαθήσουν και να εκτεθούν, αποσύρονται. Το «δεν απαντώ» ή «δεν συμμετέχω» συχνά δεν σημαίνει αδιαφορία, αλλά δυσκολία.

Όταν το «δεν κάνει» σχετίζεται με τις μαθησιακές απαιτήσεις

(οπτική ειδικού παιδαγωγού)

Ένα παιδί μπορεί να διαθέτει τη βασική δεξιότητα, αλλά να δυσκολεύεται όταν αυξάνονται οι γνωστικές και οργανωτικές απαιτήσεις. Στο σχολικό πλαίσιο, η εκτέλεση μιας δραστηριότητας προϋποθέτει:

• κατανόηση οδηγιών

• διαχείριση χρόνου

• συγκέντρωση

• μεταφορά δεξιοτήτων από ένα πλαίσιο σε άλλο

  
  

Όταν αυτές οι απαιτήσεις ξεπερνούν τις δυνατότητες του παιδιού, η αποφυγή ή η άρνηση λειτουργεί ως τρόπος διαχείρισης της δυσκολίας και όχι ως έλλειψη προσπάθειας.

Όταν το «αρνούμαι» κρύβει συναίσθημα

(ψυχοθεραπευτική οπτική)

Άγχος, φόβος αποτυχίας, ανάγκη ελέγχου ή χαμηλή αυτοπεποίθηση μπορεί να οδηγήσουν ένα παιδί στην άρνηση. Όσο περισσότερο μπορεί ένα παιδί, τόσο μεγαλύτερη μπορεί να είναι και η πίεση που νιώθει να τα καταφέρει.

Η αποφυγή, τότε, λειτουργεί σαν άμυνα.

Τι συνήθως δεν βοηθά

• η πίεση

• οι συγκρίσεις με άλλα παιδιά

• φράσεις όπως:«Αφού μπορείς, γιατί δεν το κάνεις;»

  
  

Αυτά αυξάνουν το άγχος και απομακρύνουν το παιδί από τη συνεργασία.

Τι μπορεί να βοηθήσει πραγματικά

• παρατήρηση της κατάστασης και όχι μόνο της συμπεριφοράς

• κατανόηση του πλαισίου (πότε, πού, με ποιους)

• συνεργασία διαφορετικών ειδικοτήτων

• υποστήριξη χωρίς πίεση

  
  

Κάθε παιδί λειτουργεί καλύτερα όταν νιώθει ότι το καταλαβαίνουν — όχι όταν το πιέζουν να αποδείξει τι μπορεί.

Όταν ένα παιδί δείχνει ότι «δεν θέλει», αξίζει πρώτα να αναρωτηθούμε τι του είναι δύσκολο. Πίσω από την άρνηση υπάρχει συχνά ανάγκη, όχι έλλειψη προσπάθειας.

Η διεπιστημονική ομάδα του κέντρου

Παιδοχώρα Ανάπτυξης